Dava harcı ve gider avansı hesaplama 2026

Dava açarken ne ödenir?

Dava açılışında vezneye üç grup ödeme yapılır. Birincisi yargı harçlarıdır: 492 sayılı Harçlar Kanunu’na bağlı (1) sayılı tarifedeki başvurma harcı ve karar ve ilam harcı. Karar ve ilam harcı konusu para olan davada dava değeri üzerinden nispi, olmayan davada maktudur; nispi harcın dörtte biri dava açılırken peşin alınır, kalanı kararla birlikte ödenir (Harçlar K. m.28). Harç ödenmeden sonraki işlem yapılmaz (Harçlar K. m.32).

İkincisi vekaletname kalemleridir: avukatın onayladığı vekaletname sureti için tarifenin D-I-c sırasındaki 104,00 TL suret harcı ve Türkiye Barolar Birliği’nin her yıl belirlediği 164,00 TL baro pulu (Av.K. m.27). Üçüncüsü gider avansı: davacı, Adalet Bakanlığı’nın her yıl çıkardığı tarifedeki tutarı dava açarken yatırmak zorundadır (HMK m.120); yatırılmamış gider avansı dava şartı eksikliğidir (HMK m.114). Tanık, bilirkişi ve keşif için gereken delil avansı ise açılışta değil, mahkemenin kesin süreli ara kararıyla istenir (HMK m.324).

Maktu harçlar her yıl 1 Ocak’ta yeniden değerleme oranıyla artar; 2026 tutarları Cumhurbaşkanı Kararı ile %18,95 artırıldı ve Harçlar Kanunu Genel Tebliği Seri No: 98 ekinde yayımlandı. Nispi oranlar (‰68,31) değişmedi.

Nispi harç ve peşin harç nasıl hesaplanır?

1. Karar ve ilam harcı = dava değeri × ‰68,31 ((1) sayılı tarife III-1-a). 100.000 TL’lik alacak davasında 6.831 TL.
2. Taban: nispi harç, maktu karar ve ilam harcının (732,00 TL) altına inemez.
3. Peşin harç = karar ve ilam harcının dörtte biri (Harçlar K. m.28): 1.707,75 TL. Ölüm ve bedensel zarar nedeniyle açılan maddi ve manevi tazminat davalarında yirmide biri: 1.000.000 TL’lik davada 68.310 TL harcın 3.415,50 TL’si peşin.
4. Uygulamada peşin harç maktu tutarın altına inmez: 10.000 TL’lik davada 683,10 TL nispi harcın dörtte biri 170,78 TL ederdi; vezne 732,00 TL alır.
5. Kalan üç çeyrek kararın tebliğinden itibaren bir ay içinde ödenir; ödenmemesi hükmün tebliğe çıkarılmasını, icrasını ve kanun yoluna başvuruyu engellemez (m.28/a). Dava kazanılırsa harç haksız çıkan taraftan alınır, fazla yatan peşin harç geri verilir (Harçlar K. m.31).

Bağımsız nafaka davasında harç bir yıllık nafaka üzerinden ‰11,38’dir (III-1-d); boşanma davasıyla birlikte istenen nafaka ve tazminat için ayrı harç alınmaz. Manevi tazminatta da nispi harç talep edilen tutar üzerinden hesaplanır.

Gider avansı 2026: tarife formülü

HMK Gider Avansı Tarifesi m.4 tek cümledir: davacı, taraf sayısının beş katı tutarında tebligat ücreti ile diğer iş ve işlemler için 530 TL toplamını avans olarak öder (RG 28.10.2025). Tebligat ücreti PTT tarifesinden gelir; 4 Şubat 2026’dan beri 100 grama kadar tebligat 265 TL. Kullanılmayan avans hükmün kesinleşmesinden sonra davacıya iade edilir (tarife m.5).

Delil avansı ayrı bir kalemdir (HMK m.324): tanık için Tanık Ücret Tarifesi’ne göre 130 TL ile 200 TL arası ücret ve davetiye tebligatı; bilirkişi için 2026 Bilirkişilik Asgari Ücret Tarifesi m.6: sulh hukuk ve tüketici 2.200 TL, asliye hukuk 3.600 TL, aile ve iş 2.800 TL, ticaret ve fikri sınai haklar 4.100 TL, idare ve vergi 3.600 TL; keşif için 5.188,00 TL keşif harcı ve mahkemenin belirleyeceği araç gideri. Araç bu kalemleri açılış toplamından ayrı gösterir.

İcra harçları 2026: takip açılışı ve tahsil harcı

İcra takibi açarken 732,00 TL icraya başvurma harcı ((1) sayılı tarife B-I-1) ve ilamsız takipte alacağın binde 5’i peşin harç ödenir (Harçlar K. m.29); 100.000 TL’lik takipte 500 TL. Peşin harç takip sonunda tahsil harcına mahsup edilir, alacaklı mahkemeye başvurmak zorunda kalırsa iade olunur. İlamlı takipte peşin harç yoktur. Vekaletname kalemleri ve borçlu başına ödeme emri tebligatı (265 TL) eklenir.

Tahsil harcı alacak tahsil edilirken doğar ve alınan paradan kesilir: ödeme veya icra emrinin tebliği üzerine hacizden önce ödemede %4,55, hacizden sonra satıştan önce %9,1, haczedilen malın satılarak paraya çevrilmesinde %11,38, maaş haczinde %4,55 (B-I-3). Ayrıca tahsil edilen paranın %2’si cezaevi harcı olarak alacaklıdan alınır ve borçluya yükletilemez (2548 sayılı Kanun m.1). Daire dışında memur eliyle yapılan haciz, teslim ve satış işlemlerinin her biri için 1.718,80 TL harç alınır (B-III). İşçi alacaklarının takibinde işçiden harç alınmaz, borçludan tahsil edilir (Harçlar K. m.33).

Harçtan muaf davalar

• Tüketici mahkemesinde tüketicinin, tüketici örgütlerinin ve Bakanlığın açtığı davalar 492 sayılı Kanun’daki harçlardan muaftır (6502 SK m.73); satıcının açtığı dava muaf değildir. Gider avansı ve baro pulu yine yatırılır.
• İş mahkemesinde muafiyet yalnız gündeliği veya aylık ücreti asgari ücreti geçmeyen işçi ve çıraklar içindir (Harçlar K. m.123); diğer işçi alacağı davaları nispi harca tabidir.
• 6284 sayılı Kanun kapsamındaki koruma tedbiri başvurularından harç, posta gideri ve benzeri hiçbir masraf alınmaz (6284 SK m.20).
• Harçlar K. m.13 listesi: vasi tayini ve azli, hâkimin reddi, ayda 100 TL’yi geçmeyen nafaka davaları, Cumhuriyet savcılarının hukuk mahkemelerinde açtığı davalar, genel bütçeli idarelerin işlemleri.
• Yargılama giderlerini karşılayamayacak durumda olanlar adli yardım talep edebilir; kabul halinde harç ve avanslar geçici olarak alınmaz (HMK m.334-336).